حسابداری درخانه

بر احوال آن کس بايد گريست    ***    که دخلش بود هشت،خرجش بيست

به راستي اين شعر فارسي گوياي احوال بسياري ازخانواده هاست و ما را به اين فکرمي اندازد که حتي براي يک مرتبه هم که شده حساب و کتاب مالي خانواده را بر روي کاغذ آورده و براي آن برنامه ريزي کنيم مديريت صحيح هزينه ها به ما کمي مي کند بدون اينکه دچار چالش ها و عواقب کسري بودجه درآخر ماه باشيم راه حل هاي معقولانه تري پيدا کنيم مثلاً از هزينه هاي غيرضروري يا کمترضروري خود کم کنيم تا براي هزينه هاي ضروري مشکلي نداشته باشيم؛به عنوان مثال اگر هزينه هاي پوشاک، لوازم خانگي يا اياب و ذهاب خانواده بالاست درآنها صرفه جويي کرده و همان ميزان هزينه را براي آموزش يا تغذيه سالم خود صرف کنيم.
مديريت صحيح درآمد و برنامه ريزي هاي مالي نيزبه ما کمک مي کند اولاً از همان ميزان درآمد حداکثر ميزان سرمايه گذاري و يا بهره برداري را داشته باشيم و ثانياً به فکردرآمدهاي جديد باشيم و بالاخره ازهمه مهم تراين که بين درآمدها و هزينه هاي خانواده موازنه و تعادل ايجاد کنيم.
براي اين که در موازنه هزينه ـ درآمد خانوارخود خوب عمل کنيم بهتراست قبل ازهردوره آنها را پيش بيني کنيم. به اين کار بودجه بندي مي گويند در بودجه بندي ما برنامه ريزي خود را براي يک دوره معين مثلاً يک ماهه يا يک ساله انجام مي دهيم و سعي مي کنيم که عملکرد ما در چارچوب آن برنامه ريزي پيش برود (البته حساب پيش بيني نشده هم ازقلم نمي افتد) براي مثال اگرتصميم گرفته ايم براي خانه يک فرش بخريم با توجه به درآمد خود مبلغ تقريبي آن را براي خريد سه ماهه سوم سال پيش بيني مي کنيم و ممکن است به تناسب دخل و خرج خود هرماه مبلغ معيني را براي خريد فرش کناربگذاريم و يا خريد آن را به صورت پرداخت نقد و اقساط از ماه سوم پيش بيني کنيم. درهمين بودجه بندي پيش بيني درآمد تقريبي خود را نيزخواهيم داشت. طبيعي است که هرگاه درآمد ما تامين نشود پرداخت هزينه هاي بيش از آن مقدور نخواهد بود و بايد براي افزايش درآمد و تامين هزينه هاي پيش بيني نشده فکري بکنيم.
جهت بودجه بندي مالي خانواده ابتدا هزينه هاي خانواده را حساب و کتاب مي کنيم که اين بحث در قالب سيستم ساده حسابداري براي خانواده بيان خواهد شد سپس به شيوه تنظيم برنامه مالي خانواده به صورت کلي مي پردازيم.براي ارزيابي عملکرد مالي خانواده خود لازم است درپايان هر دوره پيش بيني هاي دخل و خرج (بودجه بندي) خود را با آنچه در عمل اتفاق افتاده است (عملکرد مالي) مقايسه کنيم و ببينيم آيا درست برنامه ريزي کرده ايم يا نه؟ همچنين نقاط قوت و ضعف عملکرد مالي خانواده خود را پيدا کنيم تا بتوانيم درآينده برنامه ريزي عملکرد بهتري داشته باشيم

روال اجرايي حسابداري درخانواده

درحسابداري براي اين که حساب هاي متنوع و گوناگون شکل منظمي به خود بگيرند آنها را به چند گروه تقسيم مي کنند اين کارمشابه طبقه بندي تعداد زيادي پوشه در فايل هاي دسته بندي شده و يا قراردادن وسايل گوناگون آشپزخانه درقسمت هاي مختلف کابينت مي باشد.در ضمن اگر با رايانه کارکرده باشيد مي توانيد مشابهت زيادي بين طبقه بندي حساب ها در حسابداري را با طبقه بندي اطلاعات و فايل ها دردرايوها و بخش هاي مختلف هارد ديسک رايانه بيابيد.
اساساً اين رويه معمولي است که هرجا با تنوع و گوناگوني رو به رو باشيم ناگزير به طبقه بندي خواهيم شد،لذا درابتداي بحث مديريت هزينه هاي خانواده بايد هزينه هاي متنوع خانواده را دسته بندي کنيم درکل دو رويکرد براي نحوه تقسيم بندي دفتر حسابداري خانواده مطرح است:

1-تقسيم بندي دفتر برمبناي زمان
2-تقسيم بندي دفتر برمبناي انواع هزينه ها

به دليل اين که خانواده ها عموماً درآمد حقوق بگيري دارند و هرماه پس از کسب حقوق ماهيانه خويش به برنامه ريزي براي مصارف ماهيانه مي پردازند رويکرد تقسيم بندي دفتربرمبناي زمان را به شما مخاطبان عزيزپيشنهاد مي کنيم (روزانه، ماهيانه، سالانه)
علاوه براين براي سهولت کار،هزينه ها را در سه سطح کل،معين تفصيلي و در هشت گروه کلي طبقه بندي کرده ايم. (1)
-حساب هاي کل
-حساب هاي معين
-حساب هاي تفصيلي
طبقه بندي هزينه ها نيزمطابق همين طبقه بندي است.

سرفصل اصلي که ما به آنها حساب هاي کل مي گوييم عبارتند از:
1-گروه خوراکي ها و آشاميدني ها و دخانيات
2-پوشاک و کفش
3-مسکن و خدمات تعرفه اي شهري
4-اثاثيه، کالا و خدمات مورد استفاده در خانه
5-حمل و نقل و ارتباطات
6-بهداشت و درمان
7-تفريح، تحصيل و مطالعه
8-متفرقه
هرکدام از اين فصل ها به سرفصل هاي زير مجموعه خود تقسيم مي شوند. که به آنها حساب هاي معين مي گوييم و سرفصل هاي ريزتر هر کدام از اين حسابهاي معين هم حساب تفصيلي ناميده مي شوند به عنوان مثال سرفصل خوراکي ها و آشاميدني ها به اين شکل تقسيم مي شوند.
-آرد،رشته،غلات نان و فرآورده هاي آن
-انواع گوشت، مرغ و تخم مرغ
-شير و لبنيات
-روغن ها و چربي ها
-ميوه ها و سبزي ها
-خشکبار و حبوبات
-قند و شکر،شيريني و چاي
-ادويه و چاشني ها
-نوشابه ها،غذاي آماده و دخانيات
اين حساب هاي معين هرکدام شرح تفصيلي دارند مثل تقسيم بندي گوشت به گوشت دام،پرندگان و گوشت حيوانات دريايي
توجه:نوع طبقه بندي فوق پيشنهادي است. شما مي توانيد حساب ها و انواع هزينه ها را در سرفصل هاي متفاوت به شکل هاي مختلف با هم ترکيب کنيد.
کارحسابداري را آغازکنيد دفترچه اي برداريد. ابتدا هزينه ها را به صورت روزانه ثبت کنيد ثبت روزانه هزينه ها به شکل حساب تفصيلي باشد

نمونه فرم ثبت روازنه هزینه ها


تاریخ:

در پايان هر ماه حساب ها را به شکل معين و حساب هاي کل با استفاده از فرم هاي ثبت روزانه هزينه جمع زده،دسته بندي و ثبت کنيد.
-اين جدول را براي همه ماه هاي سال پر کرده و سپس جدول ساليانه آن را تکميل کنيد.

نمونه فرم ثبت ماهیانه هزینه ها

گروه هزينه هاي رستوران و هتل به آن افزوده شده است.

منبع: هنر تنظیم دخل و خرج خانواده، گلمکانی ، وجیهه ، انتشارات همیاران جوان ،1388